BÖLÜM 13

P&I Kulüpleri (Protection & Indemnity Clubs)

P&I (Protection & Indemnity) Kulüpleri, geçen yüzyılın ikinci yarısında ortaya çıkıyor. Sebebi şu: Bazı gemi sahipleri, normal tekne-gövde sigortalarının (hull insurance) kapsamadığı bazı riskler için sigorta bulamıyor. Bu kapsanamayan riskler genelde “üçüncü şahıs riskleri” (third party risks) diye geçen şeyler. Gemi sahipleri bu kulüplere üye oluyor ve her yıl bir aidat/katkı payı ödüyorlar; buna “call” deniyor ve genellikle kulübe soktukları geminin/gemilerin tonajına göre hesaplanıyor. Kulüpler de bu iş için kurulmuş özel şirketler tarafından yönetiliyor. Sistem şöyle işliyor: Her üye kendi payına düşen katkıyı kulübün fonuna koyuyor. Eğer bir yıl içinde üyelerin talepleri/hasar ödemeleri yüzünden kulüp zarar ederse, açığı kapatmak için üyelerden ek call istenebiliyor. Tam tersi olursa, yani toplanan para o yılki taleplerden fazla gelirse, bir sonraki yıl üyeler daha düşük call ödüyor.

P&I kulüplerinin karşıladığı riskler genelde iki başlıkta anlatılıyor: Protection ve Indemnity.

Protection (Koruma) kapsamında tipik olarak şunlar var:

• Ölüm veya kişisel yaralanmalar.

• Mürettebatın ülkesine geri gönderilmesi (repatriation) ve hastane/tedavi gibi masraflar.

• Çatışma (collision) sonrası ölüm durumları.

• Başka bir gemiyle çatışmada oluşan kayıp/zararlar; buna gemideki yükün değerinin dörtte biri de dahil olabilir (kalan dörtte üç genelde normal deniz sigortalarıyla karşılanır).

• Hatalı seyir/yanlış navigasyon yüzünden yüke gelen zararlar.

• İskele, rıhtım, jetty gibi yapılara verilen zararlar.

• Batık çıkarma masrafları (wreck removal / raising wreck).

• İdari soruşturma masrafları (administration inquiry).

• Karantina masrafları.

• Tazminat taleplerine karşı savunma için avukatlık/hukuki masraflar.

Indemnity (Tazmin) kapsamında ise şunlar öne çıkıyor:

• Yükün yanlış/eksik/karışık teslim edilmesi (wrong, short or mixed delivery).

• Çatışma sonrası geminin sorumluluğu olup normal sigortanın karşılamadığı kısım.

• Para cezaları (fines): Bunlar “barratry” (kaptan ya da mürettebatın hile, dolandırıcılık veya ağır ihmal gibi kusurlu hareketleri) veya başka yanlış hareketler yüzünden doğabilir.

• Yük taleplerine (cargo claims) karşı direnme/itiraz masrafları.

• Kirlilik (pollution) taleplerinin masrafları.

Buradaki “claim savunma masrafı” kısmı, gemi sahibinin zaten uğraştığı sıradan ticari anlaşmazlıklardan bahsetmiyor. Daha çok büyük ve önemli davalar için geçerli: Hatta bunlara bazen “test case” deniyor. Yani herkes için örnek olacak bir hukuki karar çıksın, gelecekte benzer olaylarda “emsal (precedent)” olsun diye takip edilen davalar gibi düşün.

Son olarak: P&I kulüpleri sadece kirlilik masraflarını karşılamakla kalmıyor; özellikle gemi ABD’ye (U.S.A.) gidip geliyorsa, geminin kirlilik riskleri için teminat altında olduğunu gösteren Letters of Indemnity (LOI) gibi belgeleri de düzenlemek zorunda kalabiliyor.