BÖLÜM 10

The Shipbroker

Gemi brokerı, gemi sahibi ile yük sahibi arasında aracı olarak çalışan kişidir. Bu kişiler genellikle belirli bir piyasa alanında uzmanlaşırlar. Örneğin bazıları, yük sahiplerinin ihtiyaçlarına uygun gemileri bulup, çarter sözleşmesini (charter party) müzakere ederek kiralama işlemlerini yürütür. Diğerleri ise alım-satım brokerı olarak görev yapar; gemi almak ya da satmak isteyenleri bir araya getirir. Hatta bazı brokerlar, yeni inşa edilen gemilerle ya da tersanelerdeki siparişlerle ilgilenerek bu alanda da hizmet verirler. Tüm bu hizmetler karşılığında brokerlar komisyonla çalışırlar, yani ne kadar çok bağlantı kurarlarsa o kadar çok kazanç sağlarlar.

Brokerlar genellikle her alanda çalışmazlar, belli bir gemi türüne veya piyasaya odaklanırlar. Örneğin bazıları ham petrol tankerleriyle, bazıları kimyasal madde ya da gaz taşıyan gemilerle ilgilenir. Bir kısmı ise yalnızca “handy-sized” olarak adlandırılan, yaklaşık 45.000 GT ya da 25.000 DWT’ye kadar olan orta büyüklükteki yük gemileriyle çalışır. Yani biri kendini “handy-sized broker” olarak tanıtıyorsa, bu onun boyuyla değil çalıştığı gemi tipiyle ilgilidir.

Eskiden işler daha farklı yürüyordu. Brokerlar genellikle Londra’daki Baltic Exchange’te toplanırdı. Burası, gemi sahipleriyle yük sahiplerinin bir araya geldiği ve yük/gemi eşleşmelerinin yapıldığı bir merkez gibiydi. Bu sistem, bir nevi “temizleme evi” (clearing house) görevi görüyordu. Ancak günümüzde iletişim teknolojilerinin gelişmesiyle birlikte brokerların bizzat oraya gitmesine gerek kalmadı.

Artık piyasa bilgileri ve raporlar dijital olarak paylaşılıyor. Örneğin, Lloyd’s List gibi kaynaklar her gün güncel piyasa verilerini yayımlıyor. Bu listeler sayesinde brokerlar, tıpkı diğer sektörlerde olduğu gibi, arz ve talep yasalarına göre hareket edebiliyor ve işlerini hızlıca yürütebiliyorlar.